یک نمونه ساده بزاق می‌تواند به پزشکان کمک کند تا عفونتی تهدیدکننده حیات را در نوزادان ظرف دو ساعت تشخیص دهند و فرایند تشخیصی را که در حال حاضر چند روز طول می‌کشد، کوتاه کنند.

پروژه نوآوری زیست‌پزشکی «اوریوا» که در هفته آینده دبی ۲۰۲۶ به نمایش درآمده، با هدف سریع‌تر، کم‌تهاجمی‌تر و در دسترس‌تر کردن آزمایش سپسیس نوزادان طراحی شده است؛ به‌ویژه در کشورها و جوامعی که دسترسی محدودی به امکانات پزشکی پیشرفته دارند.

سپسیس نوزادی که با نام سپسیس نئوناتال نیز شناخته می‌شود، عفونتی بالقوه تهدیدکننده حیات در جریان خون است که نوزادان ۲۸ روزه یا کوچک‌تر را مبتلا می‌کند. این عفونت می‌تواند واکنش التهابی شدیدی در بدن ایجاد کند، جریان خون را مختل سازد و در صورت عدم درمان به‌موقع به نارسایی اندام‌ها یا شوک سپتیک منجر شود.

تشخیص سپسیس نوزادی معمولاً بر آزمایش‌های کشت خون متکی است که دریافت نتایج آن ممکن است تا پنج روز طول بکشد و به نمونه‌های خون نسبتاً زیادی نیاز دارد؛ موضوعی که در درمان نوزادان آسیب‌پذیر چالشی جدی به شمار می‌رود.

ادوارد شو، دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی طراحی در دانشگاه هاروارد، گفت پروژه‌ای که او به همراه دو همکار دیگرش توسعه داده، از ضرورت مقابله با این چالش جهانی سلامت سرچشمه گرفته است.

او گفت: «پروژه ما بر مقابله با یک چالش بزرگ سلامت نوزادان تمرکز دارد: سپسیس، که هر سال حدود ۱.۳ میلیون نوزاد را در سراسر جهان مبتلا می‌کند.»

این تیم با همکاری دانشکده پزشکی هاروارد در حال توسعه یک کیت آزمایش قابل‌حمل بر پایه فناوری‌ای است که از بزاق برای شناسایی نشانگرهای سپسیس استفاده می‌کند.

برخلاف آزمایش‌های خون متداول، روش پیشنهادی به گونه‌ای طراحی شده که نتایج را ظرف حدود دو ساعت ارائه دهد و نیاز به نمونه‌گیری تهاجمی و فرایندهای طولانی آزمایشگاهی را کاهش دهد.

شو گفت هدف این است که فناوری‌ای که در حال حاضر در بیمارستان‌های بزرگ استفاده می‌شود، به راهکاری مقرون‌به‌صرفه‌تر و قابل‌حمل تبدیل شود که بتواند به جوامع محروم برسد.

«هدف ما تبدیل این فناوری، که اکنون در بیمارستان‌های بزرگ به کار می‌رود، به کیت آزمایشی ارزان‌تر و قابل‌حمل است که بتوان آن را به کشورهای محروم و کم‌درآمد، از جمله بخش‌هایی از آفریقا، که دسترسی به چنین امکاناتی در آن‌ها محدود است، برد.»

این کیت به گونه‌ای طراحی شده که کادر درمان بتوانند نمونه بزاق نوزاد را جمع‌آوری کنند، آزمایش را در محل انجام دهند و بدون نیاز به انتقال نمونه‌های خون به آزمایشگاه، نتایج را دریافت کنند.

این دستگاه از سه بخش اصلی تشکیل شده است: یک جمع‌کننده بزاق، یک دیسک میکروسیالی یک‌بارمصرف و یک دستگاه آزمایش جمع‌وجور.

جمع‌کننده به آرامی داخل دهان نوزاد قرار می‌گیرد تا نمونه گرفته شود؛ سپس نمونه به دیسک منتقل و دیسک وارد دستگاه می‌شود. کانال‌های بسیار ریز درون دیسک مراحل مختلف فرایند آزمایش را انجام می‌دهند.

شو در توضیح نحوه کار این فناوری گفت که این تیم در عمل کارکردهای یک سیستم پیچیده آزمایشگاهی را کوچک‌سازی کرده است.

«در اصل، ما فرایندهایی را که یک دستگاه آزمایشگاهی بزرگ و پیچیده انجام می‌دهد، در یک دیسک کوچک فشرده کرده‌ایم که با چرخش در سرعت‌های مختلف و استفاده از نیروی گریز از مرکز، فرایند آزمایش را انجام می‌دهد.»

(منبع: خلیج تایمز)