ابوظبی، ۱۷ نوامبر ۲۰۲۶ (وام) -- دکتر عبدالله ماجد آل علی، مدیرکل کتابخانه و آرشیو ملی (NLA)، اعلام کرد که پیش‌بینی می‌شود شمار اقلام نگهداری‌شده در آرشیو و کتابخانه ملی از بیش از ۲۷ میلیون قلم کنونی ظرف کمتر از ۱۰ سال به ۵۰ میلیون قلم افزایش یابد. این رشد در پی گسترش پروژه‌های حفاظت دیجیتال و بهره‌گیری از فناوری‌های هوش مصنوعی برای صیانت از حافظه ملی امارات و ارتقای دسترسی به منابع دانش معتبر صورت می‌گیرد.

وی این مطلب را در جریان مشارکت در نشستی با عنوان «هوش مصنوعی و مسئولیت‌های نهادهای دانشی» اعلام کرد که در چارچوب سومین دوره اجلاس بین‌المللی کتابخانه و نشر دبی ۲۰۲۶ برگزار شد. این اجلاس که کتابخانه طی دو روز، ۱۶ و ۱۷ نوامبر، با شعار «معماری اعتماد: هوش مصنوعی و آینده نهادهای دانشی» برگزار می‌کند، بیش از ۵۰ سخنران و مجری را به نمایندگی از بیش از ۵۰ نهاد داخلی و بین‌المللی گرد هم آورده است. برنامه این اجلاس شامل بیش از ۲۵ نشست و گفت‌وگو درباره آینده دانش و مسئولیت‌های نهادهای فرهنگی در عصر هوش مصنوعی است.

آل علی تأکید کرد که کتابخانه و آرشیو ملی با تکیه بر تجربه نهادی انباشته از سال ۱۹۶۸، سرمایه‌گذاری قابل‌توجهی در دیجیتال‌سازی و حفاظت از بیش از ۲۷ میلیون قلم انجام داده و در کنار آن، زیرساخت فناوری یکپارچه و توانمندی‌های تخصصی در زمینه حفاظت، طبقه‌بندی و دسترس‌پذیری اطلاعات ایجاد کرده است.

وی فاش کرد که بیش از ۱۳ عامل هوش مصنوعی برای کمک به درک، طبقه‌بندی و دسترس‌پذیر کردن محتوا و نیز پایش فرایندهای مرتبط توسعه یافته است. با این حال، او بر اهمیت تداوم نظارت انسانی برای تنظیم این فرایندها و راستی‌آزمایی دقت و اعتبار اطلاعات تأکید کرد.

وی توضیح داد که حدود ۳۰ درصد از بودجه آرشیو و کتابخانه ملی به فناوری اطلاعات، برنامه‌ها و سامانه‌های مرتبط اختصاص دارد و افزود که انتظار می‌رود این سهم با توجه به پیشرفت سریع فناوری‌های هوش مصنوعی و نیازهای فزاینده زیرساخت دیجیتال و امنیت سایبری افزایش یابد.

او همچنین خاطرنشان کرد که افزایش هزینه‌های توسعه سامانه‌ها و سرورها و نیز حفاظت از اطلاعات، تقویت همکاری میان نهادهای دانشی و تجمیع منابع مالی و انسانی آنها را ضروری می‌سازد؛ امری که به بهبود کارایی هزینه‌ها و جلوگیری از موازی‌کاری در پروژه‌ها کمک می‌کند.

آل علی تأکید کرد که با توجه به خطرات رو به افزایش ناشی از سرقت داده‌ها، دستکاری اطلاعات، جعل عمیق (دیپ‌فیک) و اختلال در خدمات، امنیت سایبری یکی از مهم‌ترین چالش‌های پیش روی نهادهای آرشیوی است. وی اشاره کرد که آرشیو و کتابخانه ملی برای حفاظت از برخی اطلاعات حساس و مواد آرشیوی از سامانه‌های جدا از شبکه‌های ارتباطی استفاده می‌کند.

وی توضیح داد که حفاظت از اسناد و منابع تاریخی در برابر حملات سایبری، تغییر و جعل، اولویتی بنیادین برای تضمین یکپارچگی و اعتبار محتوای آرشیوی و صیانت از حافظه ملی امارات برای نسل‌های آینده است.

آل علی گفت چالش‌های پیش روی نهادهای دانشی در عصر هوش مصنوعی فراتر از ملاحظات فناورانه است و مسائل اخلاقی و حقوق مالکیت فکری را نیز در بر می‌گیرد. این موضوع به‌ویژه از آن رو اهمیت دارد که مدل‌های هوش مصنوعی به حجم عظیمی از داده‌ها و اطلاعات متکی هستند که نهادهای دانشی منابع مالی و انسانی قابل‌توجهی را صرف گردآوری، دیجیتال‌سازی و مستندسازی آنها کرده‌اند.

وی بر اهمیت ایجاد چارچوب‌های روشن برای تنظیم رابطه میان نهادهای تولیدکننده محتوای دانشی و توسعه‌دهندگان سامانه‌های هوش مصنوعی تأکید کرد؛ چارچوب‌هایی که باید میان انتشار و دسترس‌پذیری دانش، حفاظت از حقوق مالکیت فکری و صیانت از سرمایه‌گذاری‌های انجام‌شده در تولید اطلاعات معتبر توازن برقرار کنند.

وی تصریح کرد که اولویت‌های آرشیو و کتابخانه ملی برای دوره آینده شامل تقویت حفاظت دیجیتال پایدار، تدوین استانداردهای مشترک برای توصیف داده‌ها و اطلاعات، و تسهیل تبادل و دسترس‌پذیری آنها میان نهادهای دانشی در امارات و کشورهای شورای همکاری خلیج فارس است.

(منبع: WAM.ae)